ماندانا مادر کورش بزرگ

ماندانا دخترایختوویگو یا اژی دهاک آخرین پادشاه ماد بود.مادر ماندانا آرینیس نام داشت که از لیدیه بود.پدر ماندانا خوابی دید که از تعبیر کنندگان تعبیر آن را خواست و تعبیر کنندگان به او گفتند که مفهوم تعبیر خواب این است که ماندانا فرزندی به دنیا می آورد که تاج و تخت او را به زیر میکشد و پدر ماندانا تصمیم گرفت که او را به همسری کمبوجیه پارسی که شخصی آرام و فرمانبردار بود در آورد.

 

ماندنا که مادی بود با کمبوجیه که هخامنشی بود ازدواج کرد که در آن زمان کمبوجیه در انشان بود و حاصل این ازدواج پسری بود به نام کوروش که بعدها بزرگترین امپراطوری ایران را به وجود آورد.هر چند سالها ماندانا از وجود پسرش که از اول تولدش از او جدا شده بود خبری نداشت اما بعد از آن که کوروش بار دیگر به خانواده برگشت و همه متوجه شدند که او پسر ماندانا است ماندانا در انتقال قدرت به فرزندش نقش مهمی داشت.از زمان مرگ ماندانا اطلاع دقیقی در دست نیست اما طبق منابع تاریخی زمان مرگ او ۵۵۹ قبل از میلاد است که برای این زمان دو حدس وجود دارد که این تاریخ، تاریخ واقعی مرگ اوست یا تاریخی است که وضعیت او بواسطهٔ مرگ همسرش، از ملکه به ملکه مادر تغییر یافته است.

ماندانا مادر کوروش بزرگ Mandana of Media

شناسنامه
زادروز	حدود ۵۸۴ قبل از میلاد
تاریخ مرگ	حدود ۵۵۹ قبل از میلاد
همسر	کمبوجیه اول
فرزندان	کوروش
اطلاعات سیاسی
سمت	شاهدخت مادی ملکه هخامنشی

 

شهبانو ماندانا (که بانویی کورد بود)مادر کوروش نخستین زنی است که تاریخ ایران از وی یاد کرده است.و البته همسر شخصی فارس یا پارسی وهمچون او ایرانی. وی دختر آستیاک، واپسین پادشاه ماد(اولین شاهنشاهی جهان) است.ماندانا همسر کمبوجیه پارسی شد. به روایت هرودوت، آستیاک دختر خود ماندانا را به کمبوجیه داد. کمبوجیه از خانواده ای پارسی و فرمانبردار بود که شاه ماد او را از یک مادی، دست  کم، بی زیان تر می دانست، به ویژه که کمبوجیه شخصی ملایم و آرام بود.
کمبوجیه در آن هنگام در «انشان» بود. از این ازدواج فرزندی پا به گیتی گذاشت که او را کوروش نام نهادند و چنانچه می دانیم کوروش بنیانگذار سلسله  هخامنشی شد و تاریخ عنوان بزرگی را به او داد.

ملکه ماندانا مادر کوروش و دختر آستیاگ(آخرین پادشاه ماد)در انتقال قدرت به پسرش کوروش تاثیر انکارناپذیری داشت.زن زرتشتی در این قرن از بیشترین حقوق متعالی برخوردار بود و یکی از درخشان ترین ادوار تاریخی خود را  می گذراند. همانطور که گفته شد نمونه کامل آن ماندانا مادر کورش بود؛ که بارها کوروش به وجود او افتخار کرده است.
چون آخرین پادشاه ماد (آستیاک) فرزند پسر نداشت؛ ملکه ماندانا حق شاهزادگی داشت و به همین خاطر در انتقال قدرت به کوروش کبیر مؤثر بود. ماندانا مدرسه و گروه های پارس را بنیان نهاد که در آن عده زیادی از پسران همسن و سال کوروش، تیراندازی، اسب سواری و فنون نبرد را  می آموختند. گذشته از این ماندانا به کوروش آموخت که حق چیست و نا حق کدام است و احترام فوق العاده ای را که کوروش نسبت به مادرش ماندانا رعایت می کرد؛ به پاس داد و عدالتخواهی بود که از او آموخته بود.

او در تربیت و نیز انتقال قدرت به کوروش سهم بسیار موثری داشت.

ماندان اولین مدرسه جمعی که در آن برگزیدگانی از پسران بودند بنیان مینهد که خود شخصا به دانش آموزان این مدرسه درس حقوق وقانون را می آموخت و به کوروش می آموخت که باید پایه و اساس ظلم و بیدادی را ویران نماید و در هر حال یار و همیار زیردستان باشد. در این مدرسه فنون سوارکاری و تیراندازی و نبرد نیز آموزش داده میشد.

 

” آنچه در نگرش پدربزرگت داوری است، دانسته نیست در پارس هم داوری باشد. پدربزرگت سرور مطلق مادی هاست. حال آنکه در پارس برابری در برابر قانون را داوری می نامند. پدرت کمبوجیه شخص نخست است اما آنچه را که کشور اجازه می دهد، همان می کند و چیزی را که کشور می دهد، به پدرت می رسد و هر چه را که نهی شده است، از آن دوری می جوید او در کارها از قانون پیروی می کند نه از هوا و هوس نفسانی، اگر می خواهی در بازگشت به سرزمین خود، در زیر ضربه های تازیانه هلاک نشوی، از پدربزرگت ستم پیشگی نیاموز.”

بر پایه ی اندرز ماندانا به فرزندش کوروش بزرگ دیده می شود که این بانوی ایرانی از سامانه ی نظام سلطنت مطلقه کاملا بیزار و هوادار سامانه ی حکومت دموکراتیک ایرانیان پارس بوده است. سامانه ای که در آن سهم فرمانروای کشور در برابر قانون، برابر با حقوق دیگر افراد گزارش شده است. بر پایه ی این سند و از آن جا که زمانه ی رخداد آن پیش از انقلاب آتن دموکراتیک ( قانون جمهوریت و آزادی یونان ) بوده است، بایستی از شهبانو ماندانا با لقب ” نخستین بانوی باورمند به فرمانروایی مردم سالارانه ” در تاریخ جهان نام برد. ماندانا شهبانویی نیکوکار و اندیشمند بود و ساخت اولین هنرستان های در پارس را به ایشان نسبت می دهند.

شهبانو ماندان، اولین مدرسه جمعی را که در آن برگزیدگانی از پسران بودند را بنیان نهاد و خود نیز شخصا به دانش آموزان درس میداد. در این مدرسه پسران همراه کوروش، حقوق و قانون را می آموختند و فنونی مانند سوارکاری، تیراندازی و نبرد با انواع سلاح نیز آموزش داده می شد.

منبع : پرتوی ایزدی بانو، جایگاه و مقام زن در ایران باستان/ ومنابع دیگر